other کاربرد مدل‌ها و نظریه های آموزش بهداشت و ارتقای سلامت در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد در نوجوانان؛ یک مرور نظام‌مند علوم پایه Basic Sciences مقاله پژوهشی Orginal Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:nasimYW;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مقدمه: </span></b><span lang="AR-SA">پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخلات مبتنی بر مدل‌ها و نظریه‌های آموزش بهداشت و ارتقای سلامت در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد در نوجوانان انجام شده است.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش کار:</span></b> <span lang="AR-SA">به‌منظور شناسایی مطالعات انجام‌شده، کلمات کلیدی مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی </span><span dir="LTR">Magiran</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">SID</span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">Web of science</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Scopus</span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">Pubmed </span><span lang="AR-SA">&nbsp;و</span><span dir="LTR"> Google Scholar </span><span lang="AR-SA">&nbsp;جست‌وجو شد و تمام مطالعاتی که در این زمینه چاپ شده بود، با محدودیت زمانی اول ژانویه 2011 تا 21 دسامبر 2021 استخراج شد. پس از غربالگری مطالعات، 11 مقاله که دارای معیارهای ورود به مطالعه بودند، بررسی شدند.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></b> <span lang="AR-SA">در این پژوهش، 7 مطالعه از نوع نیمه‌تجربی، 3 مطالعه به‌صورت کارآزمایی بالینی و 1 مطالعه نامشخص بود که بر روی دانش‌آموزان متوسطه اول و دوم انجام شد. مداخلات آموزشی در 6 مقاله بر اساس تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده، در 2 مقاله بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی، در 1 مقاله بر اساس تئوری توسعه‌یافته عمل منطقی، در 1 مقاله بر اساس مدل فرانظری و در 1 مقاله بر اساس تئوری تعامل خانواده انجام شده است.</span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">استفاده از مدل‌ها و نظریه‌های مختلف می‌تواند تأثیر مثبتی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد و در نهایت، اجرای رفتارهای سالم داشته باشد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، سازه نگرش و خودکارآمدی در بیشتر مطالعات، مهم‌ترین و قوی‌ترین متغیر معرفی شده بودند و نقش مهمی را در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد و اتخاذ رفتار سالم توسط دانش‌آموزان ایفا می‌کردند</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Arial;"><b>Introduction: </b>The purpose of this study was to investigate the effectiveness of interventions based on models and theories of health education and promotion in preventing substance abuse in adolescents.<br> <span style="line-height:107%"><b><span style="line-height:107%">Method</span></b><span style="line-height:107%">: A detailed search was performed in Magiran, SID, Web of Science, Scopus, Pubmed, and Google Scholar databases using related keywords to extract all studies published in this field with the time limit of January 1, 2011 to December 21, 2021. After screening the studies, 11 articles that met the inclusion criteria were examined.</span></span><br> <span style="line-height:107%"><b><span style="line-height:107%">Results: </span></b><span style="line-height:107%">In this research, there were 7 semi-experimental studies, 3 clinical trials, and 1 unclear study, which were conducted on first- and second-grade high school students. Educational interventions were conducted in 6 articles based on the theory of planned behavior, 2 articles based on the health belief model, 1 article based on the developed theory of rational action, 1 article based on the trans theoretical model, and 1 article based on the family interaction theory.</span></span><br> <b><span style="line-height:107%">Conclusion: </span></b><span style="line-height:107%">The results showed that the use of different models/theories could have a positive effect on preventing substance abuse and subsequently performing health behaviors. Based on the findings, the structure of attitude and self-efficacy were introduced as the most important and strongest variables in most studies and played a crucial role in preventing substance abuse and health behavior in students</span></span></span></div> سوء‌مصرف مواد, نوجوانان, آموزش بهداشت, مدل, تئوری, مرور نظام‌مند Adolescents, Health education, Model, Substance abuse, Systematic review, Theory 71 79 http://journal.nkums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-834&slc_lang=other&sid=1 Elham Farjam الهام فرجام 100319475328460024351 100319475328460024351 Yes MSc Student of Health Education and Promotion, Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Elham Charoghchian Khorasani الهام چارقچیان خراسانی 100319475328460024352 100319475328460024352 No Assistant Professor, Department of Health Education and Promotion, Faculty of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran استادیار، گروه آموزش و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Somayeh Ebrahimi سمیه ابراهیمی 100319475328460024353 100319475328460024353 No MSc Student of Health Education and Promotion, Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Sara Sadeghi سارا صادقی 100319475328460024354 100319475328460024354 No MSc Student of Health Education and Promotion, Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Monavar Afzalaghaee منور افضل آقایی 100319475328460024355 100319475328460024355 No Social Determinants of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Nooshin Peyman نوشین پیمان peymann@mums.ac.ir 100319475328460024356 100319475328460024356 No Professor, Department of Health Education and Promotion, Faculty of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران