fa اثربخشی مداخله آموزشی بر اصلاح سبک زندگی دانش آموزان پسر دارای اضافه وزن دوره متوسطه اول شهرستان تنکابن علوم پایه Basic Sciences مقاله پژوهشی Orginal Research <p>چکیده زمینه و هدف: شیوع چاقی و اضافه وزن در نوجوانان ایرانی وضعیت نگران کننده‌ای دارد. به علت پیامدهای متعدد پزشکی و روانی- اجتماعی چاقی و اضافه وزن در نوجوانان، آموزش و پیشگیری از آنها اهمیت فراوانی دارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی مداخله آموزشی به منظور اصلاح سبک زندگی مرتبط با اضافه وزن و چاقی در دانش آموزان دوره متوسطه اول شهرستان تنکابن در سال 1391 انجام شد. مواد و روش‌ کار: در یک مطالعه نیمه تجربی و با استفاده از روش نمونه‌گیری چند مرحله‌ای، 120 نفر از دانش آموزان مقطع متوسطه اول به طور مساوی در دو گروه تجربی و کنترل شرکت کردند. مشخصات دموگرافیک، رفتارهای موثر بر اضافه وزن و کارآمدی سبک زندگی مرتبط با وزن با استفاده از پرسشنامه‌های روا و پایا و به روش خودگزارش دهی قبل و 6 ماه بعد از مداخله آموزشی گردآوری شد. مداخله آموزشی شامل 4 جلسه 60 دقیقه‌ای بحث گروهی به همراه نمایش عکس و در قالب گروه‌های 15 نفری و بر پایه نیازسنجی اولیه طراحی و اجرا شد. در نهایت داده‌ها وارد نرم افزار SPSS ویرایش 18 شد و با استفاده از آزمون‌های آماری تی مستقل و زوجی و کای اسکوئرتجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: رفتارهای موثر بر سبک زندگی مرتبط با اضافه وزن و چاقی شامل خوردن در حالت ایستاده، هنگام تماشای تلویزیون، زمان خواب، بین وعده های اصلی، خوردن تنقلات هنگام گرسنگی، سریع غذا خوردن، تماشای تلویزیون هنگام فراغت و بازی با رایانه در اوقات فراغت در گروه تجربی بعد از مداخله آموزشی به طور معناداری بهبود یافتند (05/0>P). همچنین، متغیرهای روانشناختی مرتبط با خودکارآمدی مانند مقابله با فشار اجتماعی (از /3 &plusmn; 6/8 به 3/2 &plusmn; 04/13)، هیجان‌های مثبت (از 8/2 &plusmn; 2/7 به 3/3 &plusmn; 7/10) و منفی (از 4/4 &plusmn; 6/12 به 1/5 &plusmn; 2/16)، ناراحتی‌های جسمی (از 6/2 &plusmn; 6/7 به 5/3 &plusmn; 3/10) (001/0>P) و دسترسی به مواد غذایی (از 2/5 &plusmn; 3/11 به 0/5 &plusmn; 6/15) (05/0>P) بعد از مداخله آموزشی در گروه تجربی به طور معناداری بهبود یافتند. نتیجه‌گیری: برنامه آموزشی توانست رفتارها و خودکارآمدی موثر بر سبک زندگی مرتبط با اضافه وزن و چاقی را در دانش آموزان به طور معنادار بهبود دهد. توصیه می‌شود به منظور پیشگیری از پیامدهای ناگوار چاقی، برنامه های آموزشی در مدارس و آموزشگاه‌ها به طور مستمر و منظم اجرا شود.</p> <p>Abstract Background and objective: Prevalence of overweight and obesity in Iranian adolescents is alarming. Due to numerous medical and psychosocial consequences of overweight and obesity in adolescents, educating and preventing of them is critical. The present study was conducted to determine the effectiveness of educational interventions to improve lifestyle associated with overweight and obesity among middle school students of Tonekabon city in 2012. Material and Methods: In a quasi-experimental study, 120 middle school students were selected using multistage sampling methods and were divided equally into control and experimental groups. Demographic characteristics, behaviors that affect weight gain, weight Efficacy and Lifestyle were collected using valid and reliable self reporting questionnaire before and 6 months after educational intervention. Intervention consisted of four 60-minute sessions of group discussion along with displaying images and based on an initial assessment was designed and implemented. Finally, the data were analyzed using SPSS software version 18 and presented with independent and paired t-tests and chi-square. Results: Behaviors that influence overweight and obesity related lifestyle include eating while standing, while watching TV, sleeping, between main meals, eat snacks when hungry, fast eating, watching TV and playing computer during free time at leisure were improved after educational intervention in experimental group (P< 0.05). Also, the psychological variables associated with self efficacy such as social pressure (from 8.6&plusmn;3.0 to 13.04&plusmn;2.3), positive emotions (from 7.2&plusmn;2.8 to 10.7&plusmn;3.3), negative emotions (from 12.6&plusmn;4.4 to 16.2&plusmn;5.1), physical discomfort (from 7.6&plusmn;2.6 to 10.3&plusmn;3.5)(P<0.001) and food availability (from 11.3&plusmn;5.2 to 15.6&plusmn;5.0) (P<0.05) were improved after education in experimental group. Conclusion: The educational program significantly improved the weight gain related behaviors and weight efficacy lifestyle in students. It is recommended educational programs run continuously and regularly in schools to prevent the adverse consequences of overweight and obesity.</p> واژه‌های کلیدی: اضافه وزن, چاقی, آموزش, سبک زندگی, دانش آموزان. Keywords: Overweight, obesity, education, lifestyle, students. 631 642 http://journal.nkums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-378&slc_lang=fa&sid=1 I Mohammadi Zeidi عیسی محمدی زیدی 10031947532846008002 10031947532846008002 No دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران A H Pakpour امیر پاکپور حاجی آقا 10031947532846008003 10031947532846008003 Yes دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران A Akaberi آرش اکابری 10031947532846008004 10031947532846008004 No مرکز تحقیقات اعتیاد و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران