fa ارزیابی خطرات بهداشتی ناشی از فلزات سنگین در خاک شهری (شهر بجنورد) علوم پایه Basic Sciences مقاله پژوهشی Orginal Research <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف:</strong> <em>فلزات سنگین به سبب ماهیت غیر قابل تجزیه و پایداری، در اندام های حیاتی بدن انسان انباشته می شوند و منجر به اختلال&shy;های جدی در سلامت می</em><em><span dir="LTR">&shy;</span></em><em>شوند. فلزات سنگین به علت تجزیه&shy;ناپذیری، پایداری، انباشت در اندام&shy;های زنده و آسیب به سلامت موجودات زنده باید مورد توجه قرار گیرند. پژوهش حاضر برای تعیین شدت آلودگی خاک به فلزات سنگین، تشخیص مکان های با سطوح بالای آلودگی و ارزیابی ریسک بهداشتی برای کودکان 5-1 ساله از راه بلع خاک صورت گرفت.</em></p> <p dir="RTL"><strong>مواد و روش کار:</strong> <em>در این تحقیق در مجموع 24 نمونه خاک سطحی از 12 ایستگاه جمع&shy;آوری شد. غلظت فلزات سنگین (مس، روی، سرب و کادمیوم) در خاک و ویژگی&shy;های خاک اندازه گیری شدند. به منظور بررسی ارتباط بین فلزات سنگین و ویژگی&shy;های خاک از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. همچنین میزان در معرض&shy;گیری روزانه در کودکان 1-5 ساله محاسبه شد.</em></p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها:</strong> <em>میانگین غلظت فلزات سنگین مس، روی، سرب و کادمیوم به ترتیب 29/18 </em> <em>&nbsp;54/40، 27/63 </em> <em>&nbsp;06/148<strong>، </strong></em><em>63/3</em> &nbsp;<em>1020/9</em> <em>و</em> <em>18/0</em> &nbsp;<em>20/0</em><em> میلی&shy;گرم بر کیلوگرم بود. یافته&shy;ها همبستگی معنی</em><em>&shy;</em><em>داری بین روی-مس، مس- سرب، مس- کادمیوم، روی- سرب، روی-کادمیوم، شن- سیلت، (روی، سرب)- </em><em><span dir="LTR">pH</span></em><em>، (مس، روی، سرب، کادمیوم)- هدایت&shy;الکتریکی نشان داد. متوسط در معرض&shy;گیری روزانه مس، روی، سرب و کادمیوم برای کودکان 5-1 ساله از طریق بلع خاک به ترتیب ^4-10</em> <em>11/3، ^4-10</em> <em>3/11،&nbsp; ^5-10</em> <em>98/6 و ^6-10</em> <em>53/1 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم بر روز بدست آمد.</em></p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> <em>غلظت فلزات سنگین در خاک شهری بجنورد ممکن است به علت ترافیک و فعالیت&shy;های صنعتی باشد. همچنین با توجه به مقادیر در معرض&shy;گیری روزانه فلزات و مقایسه آنها با دوز مرجع </em><em><span dir="LTR">RAIS</span></em><em> آلودگی این فلزات در خاک تهدیدی برای کودکان ایجاد نمی کند. همچنین شاخص زمین انباشتگی نشان داد که خاک های شهری غیرآلوده تا متوسط آلوده هستند.</em></p> <p dir="RTL"><strong>واژه های کلیدی:</strong> <em>فلزات سنگین، خاک سطحی، ریسک بهداشتی، در معرض قرار گیری روزانه، شهر بجنورد</em></p> <p><strong>Background and objectives:</strong> <em>Due to the non-biodegradable and persistent nature, heavy metals are accumulated in vital organs in the human body and lead to serious health disorders. </em><em>The present study was done to determine the intensity of soil contamination by heavy metals, identify the locations with high contamination levels</em> <em>and</em> <em>assessment of health risk for children (1-5 years old) by soil ingestion.</em></p> <p><strong>Material & Methods:</strong> <em>Twenty-four </em><em>surface soil samples were collected from 12 stations. The concentrations of heavy metals in the soil samples and physicochemical properties were determined. In order to evaluation relationship between heavy metals and soil properties, <a name="OLE_LINK8"></a><a name="OLE_LINK7">Pearson</a> correlation was used. Daily exposure to heavy metals by soil ingestion was calculated for children aged 1-5 years</em></p> <p><strong>Results:</strong> <em>The average concentrations for Cu, Zn, Pb and Cd were 18.29 </em> &nbsp;<em>40.54, 63.27 </em> <em>&nbsp;148.06, 9.1020 </em> <em>&nbsp;3.638 and 0.2005 </em> &nbsp;<em>0.1856 mg/kg respectively. The results showed that there is statistically significant relationship between Zn-Cu, Cu-Pb, Cu- Cd, Zn-Pb, Pb-Cd, Zn-Cd, Clay-Silt, Pb-pH, Zn-pH, Zn- Electrical conductivity (EC), Cu- EC, Pb- EC and EC -Cd. The results of the risk assessment indicated that average daily intake of Cu, Zn, Pb and Cd via soil ingestion for children aged 1-5 years are 3.11</em> <em>&nbsp;10^-4, 11.3 </em> <em>&nbsp;10^-4, 6.98 </em> <em>&nbsp;10^-5 and 1.53 </em> <em>&nbsp;10^-6&nbsp; mg/kg per day respectively.</em>&nbsp;&nbsp;</p> <p><strong>Conclusion: </strong><em>Heavy metals concentration in urban soils of Bojnurd city may be due to traffic emission and industrial activities. Also at present with regard to low </em><em>daily exposure of metals and compare them with </em><em>RAIS,</em><em> they pose no threat to children health.</em></p> <p><strong>Key words :</strong> <em>Heavy metals, Topsoil, Health Risk, Daily Intake, Bojnourd City</em></p> فلزات سنگین, خاک سطحی, ریسک بهداشتی, در معرض قرار گیری روزانه, شهر بجنورد Heavy metals, Topsoil, Health Risk, Daily Intake, Bojnourd City 813 827 http://journal.nkums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-514&slc_lang=fa&sid=1 E Solgi عیسی سلگی e.solgi@yahoo.com 10031947532846004620 10031947532846004620 Yes دانشگاه ملایر M Keramaty مرضیه کرامتی 10031947532846004621 10031947532846004621 No دانشگاه ملایر