fa نابرابری قابل اجتناب اقتصادی-اجتماعی در توزیع سلامت روان در شهر تهران: رویکرد استاندارد سازی شاخص تجمعی علوم پایه Basic Sciences مقاله پژوهشی Orginal Research <p>چکیده زمینه و هدف: توزیع نابرابر سلامت در جوامع انسانی یکی از چالش های عمده نظام های سلامت است. مطالعه حاضر باهدف سنجش نابرابری قابل اجتناب در توزیع بیماری های روانی در شهر تهران انجام شد. مواد و روش کار: داده های مورد نیاز در مطالعه حاضر از طرح &quot;سنجش عدالت&quot; که توسط شهرداری شهر تهران در سال 1378انجام شده است بدست آمد. نمونه مورد مطالعه متشکل از 22135 فرد بالای 15 سال بود که از طریق نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. از رویکرد شاخص تجمعی برای سنجش نابرابری اجتماعی-اقتصادی در توزیع سلامت روان استفاده شد. برای تعیین میزان نابرابری قابل اجتناب در ابتدا شاخص تجمعی به لحاظ جمعیت شناختی (سن، جنس و قومیت) استاندارد گردید. در مرحله بعد برای کنترل اثرات متغیر های آموزش، اشتغال، وضعیت تاهل و وضعیت اقتصادی که ممکن است هم با سلامت روان و هم متغیر های جمعیت شناختی در ارتباط باشند و برای جلوگیری از استاندارد سازی ناخواسته برای آنها، این متغیر های نیز وارد مدل گردیدند. یافته ها: اندازه شاخص تجمعی نشان داد که ( شاخص تجمعی: 067/0- ، فاصله اطمینان: 070/0- - 057/0-) توزیع سلامت روان در تهران به ضرر گروههای فقیرتر است. هنگامی که شاخص برای ترکیب جمعیت شناختی استاندارد شد میزان آن برابر شد با046/0- (فاصله اطمینان:052/0- - 039/0-). این کاهش نسبتا کوچک در شاخص بیان گر آن است که ترکیب جمعیت شناختی تعیین کننده اصلی توزیع نابرابر سلامت روان در تهران نیست. هنگامی که متغیر های آموزش، وضعیت تاهل، اشتغال و وضعیت اقتصادی وارد تحلیل شدند میزان شاخص تجمعی افزایش یافته و برابر شد با 053/0- (فاصله اطمینان: 059/0- - 047/0-). در حقیقت تحلیل آخر سبب کاهش بیشتر در نابرابری قابل انتساب به متغییر های جمعیت شناختی گردید. نتیجه گیری: از آنجا که بیشتر نابرابری سلامت روان در تهران ناشی از عوامل اجتماعی است و نه عوامل دموگرافیک، لذا احتمال تصحیح پذیری و قابل اجتناب بودن آن افزایش می یابد.</p> <p>Abstract Background & Objective: Widespread health inequalities are of grand challenges to health systems. In present study, researchers aimed to measure socioeconomic inequality in distribution of mental disorders in Tehran. Material & Methods: Required data were obtained from Urban HEART (Urban Health Equity Assessment and Response Tool) survey conducted by Municipality of Tehran in 2007. Sample was consist of 22135 people (over 15 years old) selected by systematic cluster sampling method. The Concentration index (C) approach was applied to examine socioeconomic inequality in mental health in Tehran. Concentration index of mental health was demographically (age-sex-ethnicity) standardized in order to determine the level of avoidable inequality. In next step, to control for variables of education, occupation, marital status and economic status which might be related to mental health and demographic variables and prevent from inadvertent standardizing of these variables, these variables also were entered into model. Results: Concentration index of mental health (-0.0673, 95% confidence interval =-0.070 ‌‌‌&ndash; -0.057) showed that, there is inequality unfavourable to poorer people in Tehran respecting mental disorders. When the distribution of mental disorders was standardized for demographic composition of the quintiles, the standardized C equalled -0.046 (95% confidence interval =-0.0522 ‌‌‌&ndash; -0.0398). This little drop suggests that demographic composition is not the main determinant of observed mental health inequality in Tehran. When they controlled for variables of employment and education, standardized C increased and equaled CI=-0.053 (95% confidence interval =-0.059 ‌‌‌&ndash; -0.047). Indeed, the last analysis led to more shrink in inequality attributable to demographics. Conclusion: Since much of the observed inequality in mental health is probably due to social factors and not to demographic ones, therefore the possibility of inequality correction and its avoidance will increase</p> وا‍ژه های کلیدی:استاندارد سازی, سلامت روان, شاخص تجمعی, نابرابری قابل اجتناب Key words: Avoidable Inequality, Concentration Index, Mental Health, and Standardization 311 320 http://journal.nkums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-58&slc_lang=fa&sid=1 E Khedmati Morasae اسماعیل خدمتی مرصع 10031947532846007439 10031947532846007439 No مرکز تحقیقات نظام های سلامت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی قم، قم، ایران M Asadi LarI محسن اسدی لاری 10031947532846007440 10031947532846007440 Yes گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران، ایران A Setareh Forouzan آمنه ستاره فروزان 10031947532846007441 10031947532846007441 No مرکز تحقیقات تعیین کننده های اجتماعی سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران R , Majdzadeh سید رضا مجد زاده 10031947532846007442 10031947532846007442 No مرکز تحقیقات بهره برداری از دانش سلامت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی تهران، تهران، ایران M Mirheidari مهدی میرحیدری 10031947532846007443 10031947532846007443 No آموزش و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی قم، قم، ایران SH Nabavi سید حمید نبوی 10031947532846007444 10031947532846007444 No مرکز تحقیقات اعتیاد و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی خراسان شمالی، بجنورد، ایران